پوکی استخوان وضعیتی است که در اثر از بین رفتن تراکم استخوان، استخوان متخلخل، شکننده و کمچگال میشود. از بین رفتن تراکم استخوان به میزان 3٪ – 5٪ در هر سال برای تقریبا پنج سال تسریع میشود و پس از آن روند از دست دادن استخوان با سرعت تقریبی 5.5٪ در سال ادامه مییابد. غالبا افراد مبتلا به پوکی استخوان استخوانهایشان در ناحیه هایی مانند لگن، ساعد، مچ و ستون فقرات میشکنند. در حالیکه بیشتر شکستگی استخوانها ناشی از زمین خوردن است، پوکی استخوان میتواند استخوانها را ضعیف کند تا حدی که شکستگی راحتتر رخ دهد. هرچه پیرتر میشوید، احتمال ابتلا به پوکی استخوان بیشتر میشود و بهبود شکستگی استخوان سختتر میشود. استخوانهای شکسته میتوانند اثرات ماندگاری داشته باشند از جمله دردی که از بین نمیرود. پوکی استخوان میتواند باعث شکستگی استخوانهای ستون مهرهها و کلاپس آنها شود، به طوری که برخی از افراد مبتلا به آن کوتاهتر میشوند و قادر به صاف ایستادن نیستند. لگن شکسته بسیار جدی است چرا که میتواند باعث دیگر مشکلات سلامتی شود. 33٪ از زنان و 55٪ از مردان از 09 سالگی دچار شکستگی لگن میشوند (شکستگی لگن تقریبا همیشه در نتیجه پوکی استخوان اتفاق میافتد). زنان بعد از یائسگی بیشترین میزان بروز پوکی استخوان را دارند (به دلیل کاهش فراهم زیستی کلسیم بعد از یائسگی و همچنین “استخراج” کلسیم از استخوانهای زنان در دوران بارداری و شیردهی). در55٪ – 39٪ زنان سفیدپوست و شرقی و 59٪ زنان سیاه پوست پوکی استخوان ایجاد میشود.

چه کسانی بیشتر مستعد پوکی استخوان هستند؟

– زنان یائسه 33٪ و مردان 55٪؛ پوکی استخوان 4 برابر در زنان شایع ترمردان میباشد.

– ارث میتواند یکی از عناصر خطر ابتلا به پوکی استخوان باشد.

-افراد دارای سؤتغذیه و سؤجذب در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان هستند.

– افراد کم وزن در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان قرار دارند.

چه ماده ای میتواند خطر پوکی استخوان را افزایش دهد؟

۱- هموسیستئین؛
هموسیستئین با ایجاد اختلال در پیوندهای عرضی مطلوبی که در کلاژن وجود دارد، باعث آسیب ساختار ماتریکس استخوان میشود.
۲- کافئین؛ مصرف بیش از حد کافئین ممکن است خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش دهد.
۳- کورتیزول؛ تولید بیش از حد کورتیزول ممکن است باعث پوکی استخوان شود.
۴- هورمون آزاد کننده(LHRH) لوتنیازین رلیسین هورمون؛ هورمون آزاد کننده، هورمون لوتئینه نباید بیش از شش ماه استفاده شود چرا که ممکن است خطر پوکی استخوان را افزایش دهد.
5- فعالیت بیش از حد سیستم ایمنی بدن
6- اسید چرب اشباع شده

7- مصرف بیش از حد مینرال هایی مانند؛
– آلومینیوم
– فلوراید
– فسفر (نوشیدنی گازدار)
– سدیم

8. داروها شیمیایی؛
– داروهای آنتی اسید
– مهارکننده های پمپ پروتون
– گلوکوکورتیکواستروئیدها
– پردنیزون
– داروهای ادرار آور
– ملین

۹- داروهای تفریحی؛
– الکل
تنباکو

۱۰- التهاب

۱۱- رادیکالهای آزاد

۱۲- ورزش استقامتی (ورزشهای سه گانه)

۱۳- بیماری کرون

۱۴- تولید ناکافی اسید کلریدریک (هیپوکلرهیدریا)

۱۵- کولیت اولسراتیو (زخم روده)

۱۶- کم کاری تیروئید

موادی که ممکن است پوکی استخوان را کاهش دهند یا از آن جلوگیری کنند:
هورمونها
– استروژن
– استریول
– استرون
– پروژسترون؛ کمبود پروژسترون ممکن است دلیل اصلی پوکی استخوان باشد و مطالعات بالینی نشان داده است که مصرف مکمل پروژسترون ممکن است تراکم توده استخوان(BMD) را پس از 5 سال مصرف مکمل 7٪، پس از دو سال 55٪ و بعد از سه سال 55٪ افزایش دهد. در زنانی که پس از یائسگی تا سن 09 سالگی مکمل پروژسترون مصرف میکنند شواهدی درمورد از دست دادن تراکم استخوان نشان نمیدهند. با این وجود باید همچنان از پروژسترون طبیعی استفاده کنند.
– HGH
– پرگننولون
– تستوسترون
– اسیدهای چرب امگا 3
– کلسیم
– منیزیم
– منگنز
– سیلیکون
– پتاسیم
– اسید فولیک به صورت متافولات
B12 –
– ویتامین C
– ویتامین D3
– ویتامین K7 ،K2
– کوهوش سیاه black Cohosh
– ورزش؛ به طور منظم 5 بار در هفت

استروژن؛ هورمون استروئیدی و یکی از مهمترین هورمون جنسی در زنان است که مسئول رشد و تنظیم سیستم تولید مثل در زنان است. استروژن در تخمدانها و( بیضها به میزان کمتری در مردان) تولید میشود. استروژن ممکن است با مهار تولید اینترلوکین 6، که به نوبه خود تولید استئوکلاست ها را مهار و سرعت پیشرفت پوکی استخوان را کم کند. استروژن ممکن است از طریق مکانیسمهای متعددی به پیشگیری از بیماری آلزایمر کمک کند

3 نوع استروژن:

1- استرادیول

 استرادیول مهمترین استروژن میباشد، (که از لحاظ بیولوژیکی قوی ترین میباشد) استرادیول توسط تخمدانهای زنان تولید و ترشح میشود (و در مردان به مقدار کمتری تولید میشود). دو نوع استرادیول وجود دارد (که استرادیول 17 -بتا از نظر بیولوژیکی قوی ترین است. استرادیول به ویژه (استرادیول طبیعی که در درمان جایگزینی استروژن بعد از یائسگی (ERT) استفاده می شود) و می تواند به پیشگیری از بیماری آلزایمر کمک کند، ممکن است به حفظ عملکرد طبیعی مغز و همچهنین جلوگیری از بیماری الزایمر در مردان کمک کند.

– استرادیول ممکن است به جلوگیری از اضطراب کمک باشد

– استرادیول ممکن است میل جنسی (زنان) را افزایش دهد (با تحریک تولید درون زای آنزیم NOS) Nitric Oxide Synthase) که تولید اکسید نیتریک (NO) را زیاد می کند)

– استرادیول ممکن است اثرات سمی پروتئین آمیلوئید-بتا را برای از بین بردن نورونها مهار کند

– سطح بالای استرادیول (در مردان یا زنان) امکان خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش میدهد (استرادیول به شدت رشد بافت پستان را تحریک می کند)

– سطح بالای استروادیول درون زا (در مردان) امکان خطر حمله قلبی و سکته مغزی را افزایش میدهد

– سطح بالای تولید درون زای استرادیول ممکن است باعث سرطان آندومتر، تخمدان و سرطان رحم بشود

– سطح بالای استرادیول (در مردان) ممکن است خطر بزرگ شدن پروستات را افزایش دهد

– (ویتامین B6 ، ویتامین E ، کولین و اینوزیتول ) ممکن است باعث کاهش سطح استرادیول بالا شود

۲- استریول

 استروژن ضعیف است که به عنوان (16 آلفا هیدروکسی استرادیول) نیز شناخته می شود و در بارداری نقش دارد

– استریول ممکن است بی اختیاری ادرار را که معمولاً در ارتباط با یائسگی زنان اتفاق میافتد، کاهش دهد

– استریول ممکن است به جلوگیری از پوکی استخوان کمک کند

– استریول (کرم استریول که از طریق داخل واژن استفاده می شود) ممکن است آتروفی واژن را کاهش دهد.

3- استرون

– استرون از تخمدانها و همچنین بافت چربی و غدد فوق کلیوی حاصل می شود

– تولید بیش از حد استرون (و اختلال در تبدیل استرون به استریول در کبد) ارتباط نزدیکی با (سرطان پستان ، سرطان تخمدان ، سرطان رحم و سرطان آندومتر) دارد

– تولید بیش از حد استرون در مردان ممکن است خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش دهد